The agreement on northern Kosovo: making it a people’s process

Eind april zijn Servië en Kosovo tot een akkoord gekomen over normalisatie van hun relatie, en over het noorden van Kosovo. IKV Pax Christi is blij dat dit belangrijke akkoord gesloten is, maar maakt zich ook zorgen over de gevolgen ervan. Hierover leest u meer in de nieuwe Kosovo Alert genaamd “The agreement on northern Kosovo: making it a people’s process.

Hoewel dit akkoord het succes van de door HV Ashton gefaciliteerde dialoog in Brussel aantoont, is er een wereld van verschil tussen dit succes en de situatie op de grond. Het akkoord is verre van populair, zeker onder de Servische minderheid in het noorden van Kosovo, en zal op korte termijn waarschijnlijk voor veel onrust zorgen. Wil het april akkoord kunnen bijdragen aan duurzame vrede in het noorden van Kosovo, dan zal het eerst geaccepteerd moeten worden door lokale burgers. Hiertoe dienen Servië, Kosovo en de EU zo snel mogelijk de veiligheidszorgen van burgers in het noorden serieus te nemen en een inclusief proces te starten voor de implementatie van het april akkoord. Daarom bepleit IKV Pax Christi dat:

1. Servië, Kosovo en de EU gezamenlijk en individueel zorgen voor een enabling environment voor vrede en veiligheid in het noorden van Kosovo;
2. Servië en Kosovo zich inzetten om acceptatie van het akkoord onder lokale burgers in het noorden van Kosovo te bevorderen;
3. De Europese Unie zich committeert aan een intensieve betrokkenheid bij het noorden van Kosovo.

20130502 Kosovo Alert May 2013_The agreement on northern Kosovo_Making it a people’s process

Duidelijkheid voor inwoners Noord-Kosovo

PERSBERICHT Utrecht, 19 april 2013 Servië en Kosovo hebben vrijdag 19 april een historische overeenkomst gesloten over Noord-Kosovo, de regio die al jarenlang onderwerp is van conflict tussen de twee landen. Vredesorganisatie IKV Pax Christi zegt dat het een eerste … Lees verder →

Servië en Kosovo sluiten historisch akkoord

Servië en Kosovo hebben vrijdag 19 april een historische overeenkomst gesloten over Noord-Kosovo, de regio die al jarenlang onderwerp is van conflict tussen de twee landen. IKV Pax Christi is heel blij met dit akkoord. Mits het zorgvuldig wordt uitgevoerd en de burgers actief bij de uitvoering betrokken worden, kan het een eerste stap kan zijn op weg naar vrede en veiligheid in Noord-Kosovo.

Het akkoord is historisch omdat het, in de woorden van een van de partners van IKV Pax Christi in de verdeelde stad Mitrovica, de burgers in de regio voor het eerst duidelijkheid geeft. Daarnaast maakt het akkoord de weg vrij voor verdere normalisatie van de relatie tussen de twee landen. Hieronder de antwoorden op de belangrijkste vragen over dit akkoord.

Waarover gingen de onderhandelingen?
In Noord-Kosovo woont een Servische meerderheid die zich verzet tegen integratie in de Republiek Kosovo. De Kosovaarse regering heeft er nauwelijks controle. De onderhandelingen gingen over de autonomie van Noord-Kosovo, maar ook over de zelf-organisatie van Serviërs in geheel Kosovo en verdere normalisatie van de relaties tussen Kosovo en Servië.

Wat zijn de landen overeen gekomen?
Servië en Kosovo hebben op 15 punten overeenstemming bereikt. Noord-Kosovo zal bestuurlijk deel uitmaken van Kosovo en de Kosovaarse wetten zullen van toepassing zijn. De Servische gemeenschap krijgt verregaande autonomie en zal zelf een regionale politiecommandant nomineren. Ook de rechtspraak wordt voor de Servische gemeenschap door Serviërs gedaan, maar wel volgens Kosovaarse wetgeving. Beide landen hebben afgesproken elkaar verder niet te belemmeren richting EU integratie. Daarnaast is er afgesproken dat Kosovaarse veiligheidstroepen uit Noord-Kosovo wegblijven met garanties van de NAVO.

Wat betekent het akkoord voor de burgers in Noord-Kosovo?
Dit akkoord kan een einde maken aan jaren van onrust en onduidelijkheid over de status van Noord-Kosovo, dat een bevroren conflict dreigde te worden.  Serviërs in Noord-Kosovo zullen niet blij zijn dat dit akkoord inluidt dat ze (ook) Kosovaars staatsburger zullen worden. Waarschijnlijk zal de komende tijd de situatie gespannen zijn. Er is een groot risico op protest en geweld. Op de lange termijn biedt het akkoord een kans op een leven zonder bommen en geweld, met economische kansen, functionerend bestuur en op de lange termijn EU lidmaatschap. Een Servische medewerker van onze partnerorganisatie CBM reageerde opgelucht: “Eindelijk is er duidelijkheid.”

Wat stond er voor beide landen op het spel?
Zonder goede buurrelaties geen lidmaatschap van de EU, hebben de Europese regeringsleiders gezegd. De EU wil niet nog een land als Cyprus binnen haar grenzen. Om de weg naar EU-lidmaatschap in te kunnen slaan, moeten Kosovo en Servië betere onderlinge relaties ontwikkelingen. Met het huidige akkoord is aan een belangrijke voorwaarde van de Europese Raad voldaan en is de kans groot dat beide landen in juni beloond worden met een volgende stap in EU toenadering.
Servië wil daarnaast dat de Serviërs en het Orthodoxe culturele erfgoed in Kosovo zo goed mogelijk beschermd worden. Servië wil echter niet Kosovo, dat veel  Serviërs zien als een historische bakermat van hun cultuur en religie, als onafhankelijkheid land erkennen.  Kosovo wil juist door meer landen erkend worden, inclusief Servië.

Wat vindt IKV Pax Christi van het akkoord?
IKV Pax Christi is zeer verheugd dat er een akkoord is. Niet alleen kan dit akkoord bijdragen aan duurzame normalisering van de relaties tussen de twee landen, maar ook maar ook tussen burgers, tussen de Servische en Albanese bevolkingsgroepen. Een akkoord over Noord-Kosovo kan, mits het zorgvuldig wordt uitgevoerd, zorgen voor vrede en veiligheid voor burgers op de lange termijn. Het akkoord, dat (nog) niet openbaar is, voorziet hierin mogelijk deels: volgens gelekte informatie zal een gezamenlijke commissie met Kosovo en Servië onder begeleiding van de EU aan de slag met een implementatieplan.
Deze uitvoering vereist een lange termijn plan waarbij de lokale bevolking en leiders actief betrokken worden. Een inwoner van het noorden moet niet van de ene op de andere dag ‘in een ander land’, in een nieuwe situatie, wakker worden. Inwoners moeten betrokken worden bij de verdere uitwerking van de akkoorden. Zonder draagvlak wordt uitvoering lastig, zo niet onmogelijk. De afspraken van het  akkoord moeten zo snel mogelijk openbaar worden gemaakt.
Daarnaast is de actieve medewerking van Servië nodig om gemaakte afspraken uit te voeren. De Kosovaarse overheid zou zich veel meer moeten inzetten voor het versterken van zijn geloofwaardigheid in het noorden en vertrouwen onder de Servische meerderheidsbevolking moeten opbouwen. Tenslotte dient de EU een grote rol op zich te nemen.

Servië op de moeilijke weg naar Europa: Van Djindjic naar Dacic

Tara Heemskerk Op dinsdag 12 maart werd de moord op de Servische premier Zoran Djindjic herdacht. Het is tien jaar geleden dat de leider van de Democratische Partij (DS) voor het regeringsgebouw in Belgrado werd neergeschoten. Djindjic werd in 2001 … Lees verder →

Happy national days!

Deze galerij bevat 3 foto's.

Kosovo is niet langer newborn. Afgelopen zondag, 17 februari, was het al weer 5 jaar geleden dat Kosovo haar onafhankelijkheid uitriep. Sindsdien is deze datum de nationale feestdag van Kosovo. In Pristina was ter gelegenheid van het eerste lustrum een militaire parade met veel vlagvertoon (maar niet … Lees verder →

Koop een oplossing: Fonds voor het noorden

“Het noorden van Kosovo wordt gewoon gekocht” vertelt een lokale Serviër uit Mitrovica ons tijdens ons werkbezoek eind januari. Na jaren van verwaarlozing, komen er plotseling (inter)nationale investeringen en projecten in het noorden, stelt hij, zelf ook werkzaam voor een … Lees verder →

A Discussion about Identity in Kosovo.

Deze galerij bevat 2 foto's.

Verslag van Balkanborrel 29 November 2012. The Question of Identity The last months of 2012 have been eventful for Kosovo. Former leading member of the Kosovo Liberation Army Ramush Haradinaj has been acquitted from the Yugoslavia tribunal and the peace … Lees verder →

Taboe, confrontatie, dialoog, …acceptatie?

Door Brita Trapman, stagiaire bij IKV Pax Christi ‘Homosexuality is not an issue in Kosovo, it is taboo,’ vertelde een Kosovaarse vriendin deze zomer. Homoseksualiteit is in andere landen wellicht zeer controversieel, maar het is tenminste een onderwerp van discussie. … Lees verder →

Zet ‘m op EU!

Bijna twee weken geleden won de EU de Nobelprijs voor de Vrede. Controversieel. Gemengde reacties volgden.  Voor mij is het zo klaar als een klontje: dit samenwerkingsproject tussen voormalige Europese oorlogsvijanden verdient een pluim. De EU is een mega succesvol … Lees verder →

wat zou jij doen tijdens een Meltdown in Mitrovica?

Veel Nederlanders hebben een zwart-wit beeld van internationale samenwerking. De werkelijkheid is een stuk complexer.

Om inzicht te geven in de uitdagingen en dilemma’s van internationale samenwerking heeft IKV Pax Christi samen met Alice O een educatief spel ontwikkeld: “Meltdown in Mitrovica”.

Je kruipt in de huid van een IKV Pax Christi medewerker en reist af naar de verdeelde stad Mitrovica in Kosovo. Dan slaat de vlam in de pan.  Wat doe jij in zo’n situatie om lokale vredesactivisten en burgers te steunen? Bij het maken van je keuzes leer je meer over de situatie in Mitrovica en vredeswerk in Kosovo.

Nieuwsgierig? Speel het spel op www.benjijbaas.nl.

Alleen de vogels vliegen…?!

Een week voor ons vertrek naar Kosovo halverwege april werden we opgeschrikt door het nieuws over een bomaanslag in Noord Mitrovica, waarbij een Albanese man om het leven is gekomen. Ging het hier om een doelbewuste terroristische aanslag van extremistische Serviërs, zoals  sommige Kosovaarse politici in de media hadden verklaard of was er iets anders aan de hand? Het “incident”, de daarop volgende geruchtenstroom en de verklaringen van politici in het nieuws leidden tot onrust en verhoogde spanningen in Mitrovica, een stad waar de spanningen sinds de zomer van 2011 sowieso al waren toegenomen.

Our Future onderzoek

Bijna 10 jaar geleden startte IKV Pax Christi samen met lokale partners Integra en Fractal een uitwisselingsnetwerk van jongeren uit Kosovo, Servië en Nederland. Meer dan 100 studenten namen tussen 2003 en 2010 deel aan dialoog en studiereizen en organiseerden (Loesje) straatacties, lezingen en andere activiteiten over Europese integratie en het Kosovo conflict.

Sinds 2011 staat dit uitwisselingsnetwerk op eigen benen. Het dialoogprogramma van 2012 is georiënteerd op onderzoek naar onderwerpen die jongeren in de drie landen bezig houden zoals de rol van jongeren in politiek en maatschappij en nationale en Europese identiteit. De 18 deelnemers houden hun eigen weblog bij. Check it out op: http://ourfutureeu.wordpress.com.  Zie voor meer informatie ook : http://www.ourfuturenetwork.eu

Kosovo Alert: Improving the transparency of the Kosovo-Serbia dialogue and EU accession process

De volgende “Kosovo Alert” stuurden we in maart 2012 naar Europarlementariers in het kader van hun bespreking van voortgang in Kosovo. De belangrijkste aanbevelingen uit het document staan hieronder vermeld.  Key recommendations 1. A political dialogue should be started between … Lees verder →

Macedonia back in the news

By Arben Fetahi, former director of Inter-ethnic Project Gostivar and newspaper Monitor

Gostivar,15 March 2012

Ten years after the Albanian rebellion against the Macedonian state, violence between Albanians and Macedonians brings the country back on CNN and De Volkskrant. Mirjana Najcevska, also a former partner of IKV, plays an important role in the public debate following the violence.

A banal conflict about a parking place resulted with two dead and one arrested. Following the official report released by Macedonian police, two Albanians were killed by their Macedonian neighbour, a member of the Macedonian border police. This happened on 28 February in the city of Gostivar, 60 kms south-west fromSkopje.

Later that day, the spokesman of the Macedonian Ministry of Interior, Ivo Kotevski, described the incident as self-defense. This statement was interpreted by most Albanians as an attempt of the Ministry of Interior to protect the killer. It also confirmed their fears that the police do not treat  Albanians and Macedonians equally.

Gostivar’s citizens protested in the next two days asking for the resignation of the Minister of the Interior, Gordana Jankullovska, and her spokesman Ivo Kotevski. The protest on 29 February was more spontaneous, but the next-day protest was organized by the Municipality of Gostivar. The windows of several shops and businesses, owned by Macedonians, and the building of the Municipal Court were damaged by protesters. Protests were organized in Skopje as well, demanding the resignation of the Interior Minister and civic and independent control over the Macedonian police.

The next incident, excarbating the inter-ethnic tensions inMacedonia, occurred in Skopje, where a group of Albanian high schoolstudents were beaten in a city bus on 7 March. They were attacked by a group of masked Macedonians armed with baseball bats. Fifteen students were transported to the local hospital, three of them in a critical condition. At least 7 persons were arrested by Macedonian police the following days.

A violent response came soon. Two young Macedonian girls were attacked in Tetovo and some shops owned by Albanians in Skopjewere demolished. Local and national media as well as opposition parties are reacting based on their ethnic background. More flagrant were the comments by Dragan Pavlovic, editor of TV Sitel and daily newspaper “Vecer”. In his comment he called Albanians “inferior people”, concluding that Albanians are responsible for the latest developments in Macedonia. Albanian media and human rights defender Mirjana Najcevska asked the General Persecutor of the Republic of Macedonia to bring charges for provocation of inter-ethnic intolerance and hate speech. Najcevska has asked citizens to support her online petition for criminal charges against Dragan Pavlovic Latas (www.kvadraturanakrugot.crnaovca.mk).

In order to avoid gatherings of people, all sport events that were scheduled for this week in Tetovo and Gostivar region have been postponed. Governmental parties, VMRO-DPMNE (ethnic Macedonian) and DUI (ethnic Albanian), called for calm and asked people to believe that police and other institutions are working to find the guilty independently of their ethnic background.

At the moment the streets of Tetovo are empty after nine in the evening due to current tensions. The family of the police officer was moved from Gostivar for security reasons. Apart from that the atmosphere in Gostivar seems normal. Hopefully the situation will further calm down soon.

Meanwhile….aan de andere kant van de Kosovaarse grens

Het heeft zich de afgelopen weken geroerd in Kosovo’s buurland Macedonië. Een land waar we tegenwoordig weinig meer van horen in het nieuws. Er wonen veel Albanezen in het westen van Macedonië, in stadjes als Gostivar en Tetovo. Dit gebied grenst aan Kosovo.  Ook in de hoofdstad Skopje woont een significante Albanese minderheid. In 2001, na het Kosovo conflict, zorgden inter-etnische spanningen tussen etnische Albanezen en Macedoniërs voor een gewapend conflict. Na een vredesakkoord ging het beter met het straatarme land, al baarde de alleen maar toegenomen segregatie zorgen voor de toekomst. Een paar weken geleden braken echter rellen uit in het stadje Gostivar na een gewelddadig incident…. 

In 2005 liep ik stage bij toenmalig IKV partner Inter-ethnic Project (IPG) in Gostivar. Arben Fetahi, oud-directeur van IPG en voormalige eindredacteur van de tweetalige krant Monitor, woont met zijn familie in Tetovo. Hij bericht over de huidige situatie in het Engels.

Onderzoek bij Vetevendosje

Oud-stagiaire van IKV Pax Christi, Iliriana Banjska is momenteelvoor haar studie in Pristina. Zij doet onderzoek bij links-nationalistische partij & sociale beweging Vetevendosje.  Voor haar ervaringen in Pristina zie het artikel in DUB, een online blad van de Universiteit van Utrecht:  http://www.dub.uu.nl/artikel/achtergrond/warm-gevoel-als-ik-albanees-hoor

Een stap vooruit, maar nog een hele weg te gaan

Weer protesterende mensen in de straten van Pristina afgelopen maandag. De organisator, oppositiebeweging Vetevendosje, vindt dat premier  Thaci de onafhankelijkheid van Kosovo te grabbel heeft gegooid. Veel patriottische Kosovo-Albanezen zijn het daarmee eens. Vorige week sloot de Kosovaarse regering een historisch akkoord met Servië over haar deelname aan regionale fora. In ruil voor zelfstandige deelname moest Kosovo een referentie als “Republiek” inslikken. Op de naambordjes van regionale landenbijeenkomsten zal alleen “Kosovo” komen te staan, met vermelding van een voetnoot waarin aan de onenigheid over de status van Kosovo wordt gerefereerd.

 

Erkennen duurt het langst

Politieke partij Vetevendosje is van de actie en draagt haar boodschap op ludieke en soms radicale wijze uit: van het spuiten van grappige graffititeksten tot het omkiepen van Servische vrachtauto’s. Vetevendosje is namelijk boos. Boos op hun regering die Kosovo niet vooruit helpt in de vaart der volkeren. Met regeringsleiders die te druk bezig zijn hun eigen zakken te vullen. Boos vaak ook op buitenlandse machthebbers, zoals de Amerikaanse ambassadeur, die op ondemocratische wijze toezicht houden op de ‘onafhankelijkheid’.  Maar ze zijn vooral boos op Servië. Dat is de “vijand” en daarmee moet je niet praten.

Hold your positions … liever niet

Na een week van gesprekken in Kosovo om grip te krijgen op de situatie in het Noorden, ben ik niet al te optimistisch dat er op korte termijn een duurzame oplossing gevonden kan worden voor het grensconflict en de barricades. Een … Lees verder →

De koning van Kosovo deel 2

Voor de nationale leiders van Kosovo, zou je eenzelfde hiërarchie van “koning, keizer, admiraal” kunnen opstellen als voor internationale leiders. Hasim Thaci, de huidige premier, is dan de keizer. Ramush Haradinaj, een andere voormalige rebellenleider, staat momenteel terecht voor het … Lees verder →